3 апреля 2025 г.

Дежурный по стране

В экономике вообще-то есть только два предложения...
Азамат Джолдасбеков, президент АО «Казахстанская фондовая биржа»

Мы в соц сетях:



Нағыз қара күштің иесі Төлеу палуан жайлы не білеміз?

10 апрель 2018, 5:02
Палуан Төлеу Қалдыбекұлы 1835 жылы Маңғыстаудың Үшауыз өңірінде дүниеге келген. Зайыбы Қалды екеуі осы өңірде өмір сүрген. Мен ол кісінің атын алғаш естігенде, оның кім екенін, маған қалай жақын болып келетінін білген жоқпын. Бірақ әкемнен сұрағанда, ол Маңғыстаудың атақты палуаны атағын алған біздің қарт атамыз екенін айтты.

Атамыз ХІХ ғасырда өмір сүрген. Ел арасында оның палуандығы, қайраттылығы, шымырлығы туралы көптеген аңыз-әңгімелер бар. Кезінде халық оны «Құйған тас» деп атапты. Біз атамыз палуан Төлеудің қайда жерленгені туралы білмейтін едік.

Осыдан бес жыл бұрын әкем үлкен кісілерден сұрастырып, арнайы іздеуге шықты. Үлкен кісілердің айтуымен «Үшауыздан» атамыздың жерленген жерін тапты. Содан кейін әкем інілерімен бірге ата-әженің басына белгі тас жаздырып, 2006 жылдың тамыз айының басында, бір күні ерте барып, атамыздың зиратының жан-жағын тазартып, киіз үй тіктірді.

Келесі күні «мен Төлеудің баласымын, ұрпағымын» деген адамдарға жол көрсетіп, бір мал садақа бердік. Сол маңда жалғыз үй малды ауыл бар екен. Біз садақа жасаған кезде осы малды ауылдың адамдары «Мына кісінің ұрпағы бар екен-ау» деп таң қалды.

Біз сұрастырып көргенде, осы маңның тұрғындары бұл тамды «Қара там» деп атайтынын анықтадық. Олар «Біздің бала-шағамыз ауырған кезде, біз осы тамға түнейміз. Ондайда науқас адамдар жазылып кетеді», - деп әңгіме қылды.

Содан бері біз жыл сайын арнайы барып, ата-әжемізге құран бағыштап, көрісіп қайтамыз. Біз барған кезде ол жер тап-таза болып тұрады, себебі, ол там биік таудың үстінде орналасқан.

Төлеу ата туралы бірнеше аңыз-әңгімелер бар. Солардың бірі - Бесқалада (қазіргі Қарақалпақстан) болған оқиға. ХІХ ғасырда Төлеу атамыз қасындағы бес-алты жігітпен бірге Бесқалаға керуен артып барады. Апарған заттарын ұнға, күрішке, тарыға және тағы басқа заттарға айырбастайды.

Бұлар елге аттанарда сол елдің жауырыны жерге тимеген палуаны күтіп тұрады. Содан соң әлгі Бесқаланың палуаны Төлеуге «Сені Маңғыстаудың атақты палуаны деп естідім. Егер де сен мені жеңсең, мына заттарыңа тағы да осындай зат қосып берейін, ал жеңілсең, мына заттарды және өздеріңді осында қалдырамын», - дейді.

Төлеу палуанға амалсыздан күресуге тура келеді. Күрес басталады. Әлгі палуан Төлеуді қалай лақтырса да, Төлеу аяғымен тұра қалады. Сонда әлгі палуан біраз күресіп шаршаса керек. Бір уақытта Төлеудің астына қалай түсіп қалғанын білмей қалады.

Содан әлгі палуан уәдесінде тұрып, бұлардың заттарына тағы да сондай екі есе зат қосып, шығарып салады. Содан біраз жүргеннен кейін Төлеу палуан қасындағы жолдас жігіттеріне «Демалайық» дейді.

Төлеу жүре алмағасын қараса, екі табанының еті жарылып кеткен екен. Ол Бесқалада өзінің табаны жарылғаны туралы ешкімге сездірмеген екен. Жігіттер атаның намыс үшін қиналса да, қарсыласын жеңгенін түсінііпті. Міне, «ел намысы – ер намысы» деген осы емес пе?!

Жанат САҚЫП
10-сынып оқушысы
М.Горький атындағы мектеп-лицей
Маңғыстау облысы
Түпқараған ауданы
Баутин ауылы
Жетекшісі: Анар Төлеуова
Просмотров материала: 2 379

Поделиться материалом


10:04 230 миллиардов тенге возвращено государству в рамках дел... 142 021 Просмотров

20:03 Обращение жителей с. Маралды к Президенту РК К.-Ж. Токаеву... 0 Просмотров

12:16 Атырауда мыңнан астам асыл тұқымды еділбай қойы тірідей... 0 Просмотров

11:35 Бұдан былай Алматыда электрлі самокат тек 16 жастан бастап... 0 Просмотров

11:30 Қарағанды облысындағы жол апатынан сегіз адам көз жұмды... 0 Просмотров

11:17 Мұхамедиұлының Ұлттық музейдегі ұрлықтың жаңа эпизодына еш... 141 824 Просмотров

11:01 Биіктен құлап бара жатқан баланы қағып алған оқушыға үш... 141 478 Просмотров

10:47 Қарағандыда тұрғын үй ауласынан шала туылған бала табылды... 141 503 Просмотров

10:25 Ұлттық музей басшылығына қатысты қылмыстық істі... 141 810 Просмотров

18:37 Адвокат Бурхан Жансейтов задержан в Алматы... 9 421 Просмотров

17:38 Объемы производства сахара будут увеличены в семь раз —... 8 580 Просмотров

17:13 Тарифы на комуслуги изменятся в Казахстане... 8 708 Просмотров

16:54 Министр Аймағамбетов балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз... 12 172 Просмотров

16:52 «Қолайлы мектеп». Ұлттық жоба арқылы 582 мектеп бой көтереді... 12 368 Просмотров

16:52 «Суперагенты»: серьезный человек Сека уже ждет вас на IVI... 21 480 Просмотров

16:48 Балабақшаларды лицензиялауды күшейтеміз - министр... 8 789 Просмотров

16:43 Смайылов президенттің үкімет жұмысына қатысты сынына пікір... 6 826 Просмотров

16:42 Хищение средств через платформу АrtSport расследует антикор... 6 707 Просмотров

16:39 Еліміздің басым бөлігінде аптап ыстық болады – ауа райы... 5 528 Просмотров

16:37 Про президентскую критику... 7 661 Просмотров

16:29 Министерство не запрещало показ мультфильма «Базз Лайтер» -... 16 817 Просмотров

16:15 Экология министрлігі киіктердің мекендеу ортасын зерттеуге... 5 489 Просмотров

15:48 Денсаулық сақтау министрлігі аборт жасатуға тыйым салу... 6 846 Просмотров

15:45 Елімізде коммуналдық қызмет тарифтері өзгереді... 5 586 Просмотров

15:41 Капремонт всех роддомов пообещала министр здравоохранения... 5 590 Просмотров

15:27 Благотворительный спортивный зал для детей открыли в... 5 435 Просмотров

15:00 Қазақстан шекарасы қандай жағдайда жабылады... 5 272 Просмотров

14:18 104 мың гектарға қант қызылшасы егілсе, ішкі нарықты 80... 5 519 Просмотров

13:41 Қаңтар оқиғасы кезінде қанша қару тәркіленді – ҰҚК есеп... 5 462 Просмотров

13:15 Алагузова - Нуртасу Адамбай: Богу не нужна твоя помощь... 16 975 Просмотров

13:14 Жауынгер бір жыл ішінде әскери техниканы ғана емес, қолына... 7 384 Просмотров

13:04 Тамызда өршиді: Денсаулық сақтау министрлігі коронавирус... 5 308 Просмотров

13:02 В отношении руководства ТОО «Казфосфат» начато досудебное... 5 541 Просмотров

12:59 Суицид в Казахстане: 96% случаев самоубийств совершаются... 5 893 Просмотров

12:51 Усовершенствовать военную организацию Казахстана поручил... 5 303 Просмотров

12:49 Закупать уголь заранее призывают казахстанцев... 5 290 Просмотров

12:45 Павлодарда кран жұмысшыны екінші қабаттан итеріп жіберді... 5 333 Просмотров

12:42 Президенттің сынынан кейін ұзаққа созылған жол жөндеу... 5 277 Просмотров

12:38 МӘМС шенеуніктердің жемсауытына айналған – Арман Бейсембаев... 5 498 Просмотров

12:32 Шоу-бизнес өкілдерінің ЛГБТ-ны насихаттайтын «Базз Лайтер»... 5 645 Просмотров





Опрос


«    Апрель 2025    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930