5 февраля 2026 г.

Дежурный по стране

В экономике вообще-то есть только два предложения...
Азамат Джолдасбеков, президент АО «Казахстанская фондовая биржа»

Мы в соц сетях:



«БІЗДЕ СОНДАЙ...» ДЕЙТІН ДӘСТҮРЛЕРДІҢ КЕРЕГІ БАР МА?

18 сентябрь 2017, 12:09
«БІЗДЕ СОНДАЙ...» ДЕЙТІН ДӘСТҮРЛЕРДІҢ КЕРЕГІ БАР МА? Қазақтың дәстүрі мен салты ерекше. Басы тәрбиеге, ар мен ұятқа негізделген. Бұл кейінгі шыққан қандай да бір жаңалық емес. Сонау көшпелі жұрт кезінен бері қалыптасқан, қанға сіңген ғұрып. Бірақ кейбір дәстүрлердің түсініксіздеу тұстары бар. Тіпті олардың бұрын болғаны туралы күмәніміз бар.

«Қалың мал»

Бұл ескіден бар салт. Кезінде қыздың құны деп қыздың артынан келген жігіт жақ жағдайларына қарай төрт түліктің ірі-қарасын, не жас мал әкелген. Оның өзінде жігіт «Тең-теңімен, тезек қабымен» дейтін қағиданы ұмытпаған.

Соған орай қалың мал төленіп, қыз жақ барға қанаған қылған. Ал қазір еліміздің оңтүстік өңірінде «қалың мал» салты өзіндік қасиетінен гөрі, бизнеске айналып кеткен.

«Миллион теңге кемде-кем» деп, қызының бақыты емес, оның артынан келетін құн үшін осындай талап қоятын ата-аналардың әрекеті дұрыс па?

Оңтүстіктен қыз алуға өзге өңірдің азуы батпаса, жағдайларының төмендегі. Қыздарын оңтүстікке бергілері келмесе, олардың дәтүрі бойынша қыз саудамен келген соң, оның құнын төлеген соң, күң болып жұмыс істеуінде. Ал бұл қоғамдағы белгілі бір тепе-теңдікті бұзары анық.

Батыс өңірдегі өзгешелік

Батыс Қазақстанға күйеу бала болып бара қалсаңыз, сізді «қалың мал» деп қинамайды.

Бірақ аяқ киімді тығып қою, қызды көру үшін ақша төлеу дәстүрлері бар. Ақыры «қалың мал» бермедіңдер дегендей... Дегенмен бұл жердегі ақшаның шашылуы, күйеу баланың қалтасын осылай сынау қай жағынан дұрыс?

Той кезінде ән салған немесе өнер көрсеткен еңбектеген баладан бастап, еңкейген қарияға дейін ақшаны атап беру ше?

Бұл дәстүрлердің айналып келген кезде сананы тұрмыс билей бастаған тұстан бастап қалыптасқаны анық.

«Алып қашу»

Келіспей, келісіп болсын «алып қашу» дәстүрін әлі де болсын қоғамда жүзеге асыру ендігі жабайылықтың белгісі емес пе?! Себебі үкілеп отырған бір үйдің қызын ештеңе деместен көлікке салып алып кете беру дегеніңіз де, «қалың мал» дәстүрі секілді, қызды бұйым көру ғой.

«Ұзату» қазақтың төл дәстүрі. Қыздың ұясынан ұшып шыққаны дұрыс. «Алып қашу» операциясын жасаған белгісіз жігіт, бәлкім қыздың шынайы махаббатын құртқан да болуы мүмкін. Бұл адамгершілік жағынан үлкен қылмыс.

Он екіден қалдырмай ұзату

Жалпы қыз баласын күн ұясына кірмей жатып ұзатып алып кету керек. Бұл нағыз салт. Батыс өңірдегі ерекше бір дәстүрдің сақталғаны, ұзатылған соң қызды түнде алып кетпейді, ертесі күндіз өз үйінен шығарып салады. Міне бұл нағыз керегі. Ал көп өңірлерде қызды бастысы түнгі он екіден қалдымрмай ұзатып алып кету керек-ті. Сонда тәулік ауысудың рөлі қандай? Қыздың тәрбиесін көрсетудің де бір ерекшелігі оның күн ұясына кірмей ұзатылып, бақытын табуы шығар.

Түйін: кейбір дәстүрлеріміздің шектен шығып кететіні рас. Сондықтан көшпелі көзқарастың арнасын заманына қарай бұру керек. Бірақ еуропалық идеологияны сіңіріп алу деген сөз емес. Санадағы сүзгіге салып, ойланып барып жұмыс жасау керек.

Дереккөз: massaget.kz
Просмотров материала: 2 800

Поделиться материалом


10:04 230 миллиардов тенге возвращено государству в рамках дел... 185 323 Просмотров

20:03 Обращение жителей с. Маралды к Президенту РК К.-Ж. Токаеву... 0 Просмотров

12:16 Атырауда мыңнан астам асыл тұқымды еділбай қойы тірідей... 0 Просмотров

11:35 Бұдан былай Алматыда электрлі самокат тек 16 жастан бастап... 0 Просмотров

11:30 Қарағанды облысындағы жол апатынан сегіз адам көз жұмды... 0 Просмотров

11:17 Мұхамедиұлының Ұлттық музейдегі ұрлықтың жаңа эпизодына еш... 184 848 Просмотров

11:01 Биіктен құлап бара жатқан баланы қағып алған оқушыға үш... 184 422 Просмотров

10:47 Қарағандыда тұрғын үй ауласынан шала туылған бала табылды... 184 472 Просмотров

10:25 Ұлттық музей басшылығына қатысты қылмыстық істі... 184 788 Просмотров

18:37 Адвокат Бурхан Жансейтов задержан в Алматы... 11 816 Просмотров

17:38 Объемы производства сахара будут увеличены в семь раз —... 10 936 Просмотров

17:13 Тарифы на комуслуги изменятся в Казахстане... 11 187 Просмотров

16:54 Министр Аймағамбетов балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз... 15 450 Просмотров

16:52 «Қолайлы мектеп». Ұлттық жоба арқылы 582 мектеп бой көтереді... 15 593 Просмотров

16:52 «Суперагенты»: серьезный человек Сека уже ждет вас на IVI... 24 124 Просмотров

16:48 Балабақшаларды лицензиялауды күшейтеміз - министр... 10 197 Просмотров

16:43 Смайылов президенттің үкімет жұмысына қатысты сынына пікір... 7 489 Просмотров

16:42 Хищение средств через платформу АrtSport расследует антикор... 7 315 Просмотров

16:39 Еліміздің басым бөлігінде аптап ыстық болады – ауа райы... 6 146 Просмотров

16:37 Про президентскую критику... 8 457 Просмотров

16:29 Министерство не запрещало показ мультфильма «Базз Лайтер» -... 17 394 Просмотров

16:15 Экология министрлігі киіктердің мекендеу ортасын зерттеуге... 6 082 Просмотров

15:48 Денсаулық сақтау министрлігі аборт жасатуға тыйым салу... 7 484 Просмотров

15:45 Елімізде коммуналдық қызмет тарифтері өзгереді... 6 219 Просмотров

15:41 Капремонт всех роддомов пообещала министр здравоохранения... 6 197 Просмотров

15:27 Благотворительный спортивный зал для детей открыли в... 6 028 Просмотров

15:00 Қазақстан шекарасы қандай жағдайда жабылады... 5 867 Просмотров

14:18 104 мың гектарға қант қызылшасы егілсе, ішкі нарықты 80... 6 148 Просмотров

13:41 Қаңтар оқиғасы кезінде қанша қару тәркіленді – ҰҚК есеп... 6 081 Просмотров

13:15 Алагузова - Нуртасу Адамбай: Богу не нужна твоя помощь... 17 579 Просмотров

13:14 Жауынгер бір жыл ішінде әскери техниканы ғана емес, қолына... 8 224 Просмотров

13:04 Тамызда өршиді: Денсаулық сақтау министрлігі коронавирус... 5 900 Просмотров

13:02 В отношении руководства ТОО «Казфосфат» начато досудебное... 6 175 Просмотров

12:59 Суицид в Казахстане: 96% случаев самоубийств совершаются... 6 540 Просмотров

12:51 Усовершенствовать военную организацию Казахстана поручил... 5 926 Просмотров

12:49 Закупать уголь заранее призывают казахстанцев... 5 876 Просмотров

12:45 Павлодарда кран жұмысшыны екінші қабаттан итеріп жіберді... 5 941 Просмотров

12:42 Президенттің сынынан кейін ұзаққа созылған жол жөндеу... 5 903 Просмотров

12:38 МӘМС шенеуніктердің жемсауытына айналған – Арман Бейсембаев... 6 122 Просмотров

12:32 Шоу-бизнес өкілдерінің ЛГБТ-ны насихаттайтын «Базз Лайтер»... 6 265 Просмотров





Опрос


«    Февраль 2026    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
232425262728