8 июля 2026 г.

Дежурный по стране

В экономике вообще-то есть только два предложения...
Азамат Джолдасбеков, президент АО «Казахстанская фондовая биржа»

Мы в соц сетях:



ЛАТЫНҒА ҚАТЫСТЫ ҚОҒАМНЫҢ ПІКІРІ ЕСКЕРІЛУІ КЕРЕК!

06 ноябрь 2017, 12:59
ЛАТЫНҒА ҚАТЫСТЫ ҚОҒАМНЫҢ ПІКІРІ ЕСКЕРІЛУІ КЕРЕК! Қазақ қоғамы қызу талқылап жатқан мәселе бар. Ол - қазақ тілінің латын графикасына көшуі.

Президенттен пәрмен түсіп, арнайы құрылған комиссия латын гарфикасының нұсқаларын әзірлеуге көшкелі бері, көп жұртқа ұнағаны болмады, рас. Диграф нұсқасына өре түрегеліп назары болғаннан соң, Президенттің қарауына апострофты әліпбиі көрсетілді.

Апострофқа қатысты да түрлі пікірлер айтылуда. Анығында ұзын-ырғасы отыз екі әріптің тоғызын үтірлеп берген комиссия жұмысы әлі аяқталған жоқ. Дегенмен, Президент жарлыққа қол қойды. Қазақ тілі 2025 жылы латын графикасына толығымен көшеді. Бітті.

Ал әлеуметтік желі қолданушылар мен қоғамның сергек саналы азаматтары үтірі көп әліпбидің бұл нұсқасына көңіл толмайтындығын аңғартты.

Күні кеше ғана Сенат спикері Қасым-Жомарт Тоқаев та өз позициясын білдірді. Оның ойынша ұлттық комиссия қоғамның пікірін ескеруі қажет.

Қасым-Жомарт Кемелұлы өзінің "Твиттер" желісіндегі жеке парақшасында былай деп жазды:

"Ұлттық комиссия латын әліпбиі бойынша мардымды ұсыныстарды ескеруі қажет".

ЛАТЫНҒА ҚАТЫСТЫ ҚОҒАМНЫҢ ПІКІРІ ЕСКЕРІЛУІ КЕРЕК!


Тоқаевтың "твитін" қоғам белсенділер мен саясаткерлер де қолдап отыр.

Мысалы, "Қасекеңнің пікірін билік ескерсе...Жаңа үтірица əліпбиге "жаңғыртпаш əліпби" десек жараса ма? Жаңғыру мен жаңылтпаштың қосындысы..", дейді саясаттанушы Айдос Сарым.

Ал саясаттанушы Ерлан Сайыров өзінің "Фейсбуктегі" парақшасында: "Сонымен апострофтың сеңі үзіле бастады..." деп жазады.

Жалпы апострафқа қатысты А.Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институтының директоры Ерден Қажыбек мырза да өзінің пікірін білдірген болатын.

ЛАТЫНҒА ҚАТЫСТЫ ҚОҒАМНЫҢ ПІКІРІ ЕСКЕРІЛУІ КЕРЕК!


Ерден Қажыбек:

- Мәселе латынға өтуде емес. Көп адамдардың ойынша, тілдік реформа - әріп ауыстырумен шектелу деп. Мәселе - қазір рухани жаңғыру деген үлкен бетбұрыс басталды ғой. Бұл төл дүниемізді түгендеу деген сөз. Ал біздің бүкіл руханиятымыздың бел ортасы - тіл. Тіл маңызды форма. Барлығы да тілмен басталады, тілмен аяқталады. Ал қазіргі біздің тіліміздің күйі жақсы емес. Тіл мамандары 20-30 жылдан бері қақсап келеді ғой. Қазіргі тілмен (кирилицамен-ред.) сауатты жазу мүмкін емес, сондықтан тіл бұзып жазу көбейді. Өйткені тілдік заңдылықтарымыз аралас.

Қосарлы таңбамен, қос әріппен жазу менің ұсынысым дегенді Елбасы өзі айтты. Яғни, жаңа дүние іздемей, бар латынмен жазу. Бірақ, латынды қолданатын көп елде бар, дәстүр болып кеткен тәсіл. Бірақ, халыққа ұнамаған соң, Елбасы да өз пікірін түбегейлі өзгертіп, қазір басқа тәсілді қолдандық. Бұл - дәйекше арқылы жазу.

Елбасының айтқан құнды ойы бар. Ол - тілдік реформа жасалып, іске асырылған жағдайда, бірде-бір тұтынушыға қиындық тудырмауы керек деді. Еркін, оңай болуы керек.

Ол үшін не істеу керек? Ол үшін -ғылыми методикалық базасын дұрыстап жасау керек. Және дайындық, сынақ, апробация кезеңін жақсылап өткізу керек.

Нүкте қойылды, жұмыс бітті деп ойлайды көп жұрт. Керісінше, бұл жұмыстың алғашқы кезеңі ғана. Қазір ел жеке дара дыбыстарды, таңбаларды ғана көріп отыр. Әр дыбыс буын құрамында, әр буын сөз құрамында, әр сөз сөйлем құрамында, әр сөйлем мәтін құрамында қалай болады?.. Осының барлығы толық зерттеліп болғаннан кейін ғана қорытынды шығаруға болады.

Бұл бүгін-ертең қабылданайын деп отырған жоқ. Дайындық жұмыстарының өзіне 2-3 жыл уақыт беріп отыр. Тіпті, осы нұсқа халыққа ыңғайсыздық тудыратын болса, әлбетте өзгертулер енгізіледі.

Дереккөз: abai.kz
Просмотров материала: 3 234

Поделиться материалом


10:04 230 миллиардов тенге возвращено государству в рамках дел... 207 768 Просмотров

20:03 Обращение жителей с. Маралды к Президенту РК К.-Ж. Токаеву... 0 Просмотров

12:16 Атырауда мыңнан астам асыл тұқымды еділбай қойы тірідей... 0 Просмотров

11:35 Бұдан былай Алматыда электрлі самокат тек 16 жастан бастап... 0 Просмотров

11:30 Қарағанды облысындағы жол апатынан сегіз адам көз жұмды... 0 Просмотров

11:17 Мұхамедиұлының Ұлттық музейдегі ұрлықтың жаңа эпизодына еш... 207 423 Просмотров

11:01 Биіктен құлап бара жатқан баланы қағып алған оқушыға үш... 206 910 Просмотров

10:47 Қарағандыда тұрғын үй ауласынан шала туылған бала табылды... 206 964 Просмотров

10:25 Ұлттық музей басшылығына қатысты қылмыстық істі... 207 332 Просмотров

18:37 Адвокат Бурхан Жансейтов задержан в Алматы... 13 059 Просмотров

17:38 Объемы производства сахара будут увеличены в семь раз —... 12 103 Просмотров

17:13 Тарифы на комуслуги изменятся в Казахстане... 12 402 Просмотров

16:54 Министр Аймағамбетов балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз... 17 047 Просмотров

16:52 «Қолайлы мектеп». Ұлттық жоба арқылы 582 мектеп бой көтереді... 17 129 Просмотров

16:52 «Суперагенты»: серьезный человек Сека уже ждет вас на IVI... 25 312 Просмотров

16:48 Балабақшаларды лицензиялауды күшейтеміз - министр... 10 696 Просмотров

16:43 Смайылов президенттің үкімет жұмысына қатысты сынына пікір... 7 736 Просмотров

16:42 Хищение средств через платформу АrtSport расследует антикор... 7 472 Просмотров

16:39 Еліміздің басым бөлігінде аптап ыстық болады – ауа райы... 6 340 Просмотров

16:37 Про президентскую критику... 9 096 Просмотров

16:29 Министерство не запрещало показ мультфильма «Базз Лайтер» -... 17 574 Просмотров

16:15 Экология министрлігі киіктердің мекендеу ортасын зерттеуге... 6 282 Просмотров

15:48 Денсаулық сақтау министрлігі аборт жасатуға тыйым салу... 7 687 Просмотров

15:45 Елімізде коммуналдық қызмет тарифтері өзгереді... 6 499 Просмотров

15:41 Капремонт всех роддомов пообещала министр здравоохранения... 6 355 Просмотров

15:27 Благотворительный спортивный зал для детей открыли в... 6 194 Просмотров

15:00 Қазақстан шекарасы қандай жағдайда жабылады... 6 053 Просмотров

14:18 104 мың гектарға қант қызылшасы егілсе, ішкі нарықты 80... 6 382 Просмотров

13:41 Қаңтар оқиғасы кезінде қанша қару тәркіленді – ҰҚК есеп... 6 273 Просмотров

13:15 Алагузова - Нуртасу Адамбай: Богу не нужна твоя помощь... 17 753 Просмотров

13:14 Жауынгер бір жыл ішінде әскери техниканы ғана емес, қолына... 8 888 Просмотров

13:04 Тамызда өршиді: Денсаулық сақтау министрлігі коронавирус... 6 108 Просмотров

13:02 В отношении руководства ТОО «Казфосфат» начато досудебное... 6 343 Просмотров

12:59 Суицид в Казахстане: 96% случаев самоубийств совершаются... 6 725 Просмотров

12:51 Усовершенствовать военную организацию Казахстана поручил... 6 088 Просмотров

12:49 Закупать уголь заранее призывают казахстанцев... 6 032 Просмотров

12:45 Павлодарда кран жұмысшыны екінші қабаттан итеріп жіберді... 6 163 Просмотров

12:42 Президенттің сынынан кейін ұзаққа созылған жол жөндеу... 6 103 Просмотров

12:38 МӘМС шенеуніктердің жемсауытына айналған – Арман Бейсембаев... 6 311 Просмотров

12:32 Шоу-бизнес өкілдерінің ЛГБТ-ны насихаттайтын «Базз Лайтер»... 6 472 Просмотров





Опрос


«    Июль 2026    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031