23 мая 2026 г.

Дежурный по стране

В экономике вообще-то есть только два предложения...
Азамат Джолдасбеков, президент АО «Казахстанская фондовая биржа»

Мы в соц сетях:



Кибербуллинг, овершеринг, груминг: «Kaspersky» балаларды интернетте неден қорғау керектігін еске салады

Кибербуллинг, овершеринг, груминг: «Kaspersky» балаларды интернетте неден қорғау керектігін еске салады
Бір жарым жылдық үзілістен кейін қазақстандық балалар қайтадан мектепке оралады. Қашықтан оқыту кезінде олар интернетте көп уақыт өткізді.

«Kaspersky»-дің сарапшылары пандемия кезінде оларды қандай сайттар көбірек қызықтыратынын, мектеп оқушылары желіде қандай қауіп-қатерлерге тап болуы мүмкін екенін анықтады, сонымен қатар оларды интернеттегі қауіптерден қалай қорғауға болатындығы туралы кеңестер берді.

«Kaspersky»-дің деректері бойынша негізінен қазақстандық балалар әртүрлі бағдарламаларды жүктеуге, музыка тыңдауға, фильмдер көруге болатын сайттарға кіреді — веб-парақтарға кірудің жартысына жуығы оларға тиесілі болды. Танымалдық бойынша екінші орында — әлеуметтік желілер мен чаттар. Ойындар да басымдыққа ие: осы санаттағы сайттар кіру саны бойынша көшбасшылардың үштігіне кіреді*.
Компанияның сауалнама деректеріне сәйкес, мектеп оқушыларының жартысына жуығы әлеуметтік желілерде жаңа адамдармен танысып, бейтаныс адамдардан дос болуға шақыру алғанын мойындады. Кейде мұндай ұсыныстар нақты жасы мектеп жасынан әлдеқайда ерекшеленетін адамдардан келеді. Егер олар баламен жыныстық қарым-қатынасқа түсу мақсатында достық қарым-қатынас орнатса, олар балаға үлкен қауіп төндіруі мүмкін. Бұл қауіптің арнайы атау бар — интернет-груминг. Танысу көбінесе баланың құрдастарының атынан чатта, форумда немесе әлеуметтік желіде болады. Жеке («жекеде») сөйлесе отырып, қаскүнем баланың сеніміне кіреді, онымен кездесу туралы келісуге тырысады.

Нақты әлемдегі сияқты, интернетте де оқушылар агрессияға және тіпті қудалауға тап болуы мүмкін. Бұл құбылыс «кибербуллинг» атауына ие болды. Бұл мектепте немесе аулада қудалаудан кем емес, өйткені бала желіге шыққан сайын, яғни үйде де оның көріністерінен зардап шегеді.

Кейде балалар желіде өздері туралы тым көп ақпарат орналастырып, ұялы нөмірін, мектеп нөмірін ашық қолжетімділікте қалдырып, геотаңбалауды қойып, фотосуреттерін салады, осылайша өздері зиянкестер үшін айла-амал тауып береді. Бұл құбылыс овершеринг деп аталады. Оның қауіптілігі-алаяқтар мен жағымсыз ниеті бар басқа адамдар шамадан тыс ашықтықты пайдалана алады. Оқушылардың достарымен өз әсерлерімен бөліскісі келетіні түсінікті, бірақ баланың әр қадамы, қайда баратыны және қайда болатыны туралы тек оның отбасы мүшелері ғана білуі керек, өйткені, мысалы, үй жағдайында түсірілген фотосуреттерден зиянкестер отбасының жай — күйінің деңгейін түсіне алады, ал сапарлардан жасалған селфи мен геотегтер бойынга үйде ешкім болмаған сәтті бақылауға болады.

«Кез-келген интернет қолданушысы сияқты, балалар күмәнді сілтемеге өтіп немесе зиянды файлды ашса, фишингке, спамға немесе зиянды бағдарламаларға тап болуы мүмкін. Оқушыларға мұндай жағдайларды болдырмауға көмектесу үшін ата-аналар мен мұғалімдер киберқауіптерді қалай тануға болатындығы туралы және кибергигиенаның негізгі ережелері туралы сөйлесуі керек: әлеуметтік желілер мен мессенджерлердегі күмәнді сілтемелер бойынша өтпеу, аккаунттар үшін күрделі парольдер ойлап табу және оларды мезгіл-мезгіл өзгерту, өзі туралы көп ақпарат бөліспеу, күмәнді ресурстардан фильмдер мен бағдарламаларды жүктемеу, күмәнді бейтаныс адамдармен байланысқа түспеу», - дейді «Kaspersky»-дің Орталық Азиядағы коммерциялық директоры Валерий Зубанов.

«Kaspersky» ата-аналарға балаларды желіде қорғаудың негізгі ережелерін еске салады:

• балаға интернетті меңгеруге көмектесіңіз: онымен бірге әлеуметтік желіде, поштада, ойын сервисінде аккаунт ашыңыз, қызықты бейнелер мен кітаптарды қайдан іздеу керек, музыканы қалай тыңдау керек, тексерілген ақпаратты қайдан іздеу керек екенін көрсетіңіз;
• интернеттегі қауіптер туралы айтыңыз, бірақ қорқытпаңыз, оған түсінікті тілде түсіндіріңіз;
• негізгі тәртіп ережелері туралы келісіңіз: мысалы, бірлескен тамақтану кезінде гаджетті пайдаланбау, онлайн ойындарды тек келісілген уақытта ойнау, 22.00-ден кейін телефонмен отырмау. Бұл ережелерді отбасының барлық мүшелері сақтаса жақсы, өйткені балалар көп жағдайда ересектерден үлгі алады;
• балаға, егер оны біреу қудалап жатса, оның кінәсі жоқ екенін түсіндіріңіз және мұндай жағдайда қалай әрекет ету керектігін ескертіңіз: қудалауға жауап қайтармау, қудалаушыларды «қара тізімге» қосу, оларға әлеуметтік желі әкімшілеріне шағымдану, ата-анасына айту;
• егер бала өзінің алғашқы құрылғысын алып, цифрлық әлемді енді ғана біле бастаса, Kaspersky Safe Kids сияқты ата-аналық бақылаудың арнайы бағдарламасын орнатыңыз, бірақ балаға бұл туралы ескертуді ұмытпаңыз.

* 2019 жылдың маусымынан 2020 жылдың мамырына дейінгі кезеңдегі Kaspersky Safe Kids шешімінің Қазақстан Республикасы және әлем бойынша жасырын статистика деректері.
Просмотров материала: 1 027

Поделиться материалом


10:04 230 миллиардов тенге возвращено государству в рамках дел... 201 072 Просмотров

20:03 Обращение жителей с. Маралды к Президенту РК К.-Ж. Токаеву... 0 Просмотров

12:16 Атырауда мыңнан астам асыл тұқымды еділбай қойы тірідей... 0 Просмотров

11:35 Бұдан былай Алматыда электрлі самокат тек 16 жастан бастап... 0 Просмотров

11:30 Қарағанды облысындағы жол апатынан сегіз адам көз жұмды... 0 Просмотров

11:17 Мұхамедиұлының Ұлттық музейдегі ұрлықтың жаңа эпизодына еш... 200 692 Просмотров

11:01 Биіктен құлап бара жатқан баланы қағып алған оқушыға үш... 200 188 Просмотров

10:47 Қарағандыда тұрғын үй ауласынан шала туылған бала табылды... 200 244 Просмотров

10:25 Ұлттық музей басшылығына қатысты қылмыстық істі... 200 609 Просмотров

18:37 Адвокат Бурхан Жансейтов задержан в Алматы... 12 697 Просмотров

17:38 Объемы производства сахара будут увеличены в семь раз —... 11 761 Просмотров

17:13 Тарифы на комуслуги изменятся в Казахстане... 12 064 Просмотров

16:54 Министр Аймағамбетов балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз... 16 663 Просмотров

16:52 «Қолайлы мектеп». Ұлттық жоба арқылы 582 мектеп бой көтереді... 16 743 Просмотров

16:52 «Суперагенты»: серьезный человек Сека уже ждет вас на IVI... 24 940 Просмотров

16:48 Балабақшаларды лицензиялауды күшейтеміз - министр... 10 612 Просмотров

16:43 Смайылов президенттің үкімет жұмысына қатысты сынына пікір... 7 647 Просмотров

16:42 Хищение средств через платформу АrtSport расследует антикор... 7 427 Просмотров

16:39 Еліміздің басым бөлігінде аптап ыстық болады – ауа райы... 6 282 Просмотров

16:37 Про президентскую критику... 8 808 Просмотров

16:29 Министерство не запрещало показ мультфильма «Базз Лайтер» -... 17 521 Просмотров

16:15 Экология министрлігі киіктердің мекендеу ортасын зерттеуге... 6 217 Просмотров

15:48 Денсаулық сақтау министрлігі аборт жасатуға тыйым салу... 7 616 Просмотров

15:45 Елімізде коммуналдық қызмет тарифтері өзгереді... 6 425 Просмотров

15:41 Капремонт всех роддомов пообещала министр здравоохранения... 6 309 Просмотров

15:27 Благотворительный спортивный зал для детей открыли в... 6 141 Просмотров

15:00 Қазақстан шекарасы қандай жағдайда жабылады... 5 993 Просмотров

14:18 104 мың гектарға қант қызылшасы егілсе, ішкі нарықты 80... 6 310 Просмотров

13:41 Қаңтар оқиғасы кезінде қанша қару тәркіленді – ҰҚК есеп... 6 218 Просмотров

13:15 Алагузова - Нуртасу Адамбай: Богу не нужна твоя помощь... 17 712 Просмотров

13:14 Жауынгер бір жыл ішінде әскери техниканы ғана емес, қолына... 8 576 Просмотров

13:04 Тамызда өршиді: Денсаулық сақтау министрлігі коронавирус... 6 060 Просмотров

13:02 В отношении руководства ТОО «Казфосфат» начато досудебное... 6 292 Просмотров

12:59 Суицид в Казахстане: 96% случаев самоубийств совершаются... 6 671 Просмотров

12:51 Усовершенствовать военную организацию Казахстана поручил... 6 047 Просмотров

12:49 Закупать уголь заранее призывают казахстанцев... 5 988 Просмотров

12:45 Павлодарда кран жұмысшыны екінші қабаттан итеріп жіберді... 6 104 Просмотров

12:42 Президенттің сынынан кейін ұзаққа созылған жол жөндеу... 6 058 Просмотров

12:38 МӘМС шенеуніктердің жемсауытына айналған – Арман Бейсембаев... 6 255 Просмотров

12:32 Шоу-бизнес өкілдерінің ЛГБТ-ны насихаттайтын «Базз Лайтер»... 6 405 Просмотров





Опрос


«    Май 2026    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031