10 сентября 2026 г.

Дежурный по стране

В экономике вообще-то есть только два предложения...
Азамат Джолдасбеков, президент АО «Казахстанская фондовая биржа»

Мы в соц сетях:



ШЫМКЕНТТІКТЕР ЛАТЫНҒА ӨТУДІҢ ЕҢ ОҢАЙ ЖОЛЫН ТАПТЫ

30 октябрь 2017, 9:32
Шымкенттік студенттер қазақшаны латынға аударудың тиімді жолын ойлап тапты. Тың жобаны шаһардағы Политехникалық колледж тәлімгерлері ұстаздарымен бірге бір айда жасапты. Ғаламтор арқылы басқарылатын жүйенің қолданылуы да өте оңай деп хабарлады «Хабар-24» телеарнасы.

Енді қазақ тіліндегі мәтінді латын қарпіне аударуға бар болғаны бірнеше секундыңыз кетеді.

Шымкенттік өнертапқыш қазақ әрпін латынға аударудың оңтайлы жолын ойлап тапты. Тұтастай сөйлемді бағдарламаға еңгізсеңіз, компьютер автоматты түрде латын әрпімен жазып береді. Мағынасы өзгермейді. Сол қалпында қалады.

Жоба авторы Қуаныш Рысқұлов енді аудармашының тегін мобильдік нұсқасын жасауды көздеп отыр.

Қуаныш Рысқұлов, жоба авторы:

— Кез келген қызметкер немесе оқушы, кітап жазған жазушы осы бағдарлама арқылы өзінің дайын мәтінін лезде латын әліпбиіндегі нұсқасына ауыстыра алады. Яғни латын қарпіне көшу халық арасында қиындық туғызбайды.

Бұл жаңалықпен жазушы-журналист Мархабат Байғұт толығымен келіседі. Ол өзінің шығармаларын латын қарпіне көшіруді жөн санайды. «Ал менің кейбір замандас әріптестерім бұған әлі де үрке қарайды», – дейді еліміздің еңбек сіңірген қайраткері.

Мархабат Байғұт, жазушы:

— Ақын-жазушыларда қауіп бар. Біздің шығармаларымыз, кирилицамен шыққан томдарымыз не болады? Латын әліпбиіне көшіру қалай болады? Оның ешқандай қиындығы жоқ. Қазір технология заманы. Бәрін компьютер атқарады.


Латын әліпбиіне өту қазақ және ағылшын тілдерін үйренуге ықылас танытқан жастарды біріктіреді. Себебі латын қаріптері ағылшындікіне ұқсас келеді.

«Осы арқылы ана тіліміздің мәртебесі де артады», – дейді Оңтүстік Қазақстан облысындағы Жастар ресурстық орталығының белсенділері.

Береке Дүйсебеков, облыстық Жастар ресурстық орталығының басшысы:


— Қазіргі кезде көп жастарымыз күнделікті әлеуметтік желі де латын әліпбиін пайдаланып жүр. Бұл жастар арасында еш қиындық туғызбайтыны белгілі. Одан бөлек, шетелдермен байланысты мысалға шетелден келген немесе басқа да әріптестер біздің елге келгенде бағанада жазылған жазуларды, дүкендердің аттарын басқа да жазбаларды толықтай танып түсіне алады.

Латын әліпбиіне көшу әлемдік өркениеттің тіліне өтумен пара-пар. Себебі білім мен ғылымда ағылшын тілі мен латын қарпі қатар қолданылып келеді. Бұл – Шымкенттегі Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институтының доценті Шара Әділованың пікірі.

«Латынға көшудің пайдасы көп», – дейді ғалым.

Шара Әділова, ОҚМПИ «Қазақ тілі және әдебиеті» кафедрасының доценті:

— Біріншіден, тіл тазалығы сақталады. Кешегі кириллицаның кезінде бізде фонетикалық өзгешеліктер, тілді бұзушылық болды. Жоғары оқу орындарындағы филология факультетінде латын тілін оқытатын ауылға барып, оны насихаттайтын мамандар даярлағаны дұрыс.

Латын қарпі түркітілдес мемлекеттерінің бірігуіне жол ашады. Тәуелсіздік алған тұста түркітілдес халықтардың көбі әліпбиін латынға ауыстырған болатын. Қазірдің өзінде жоғары оқу орындарының ұстаздары шетелдік әріптестерімен латын тілінде хат алмасуда.
Просмотров материала: 2 411

Поделиться материалом


10:04 230 миллиардов тенге возвращено государству в рамках дел... 217 147 Просмотров

20:03 Обращение жителей с. Маралды к Президенту РК К.-Ж. Токаеву... 0 Просмотров

12:16 Атырауда мыңнан астам асыл тұқымды еділбай қойы тірідей... 0 Просмотров

11:35 Бұдан былай Алматыда электрлі самокат тек 16 жастан бастап... 0 Просмотров

11:30 Қарағанды облысындағы жол апатынан сегіз адам көз жұмды... 0 Просмотров

11:17 Мұхамедиұлының Ұлттық музейдегі ұрлықтың жаңа эпизодына еш... 216 819 Просмотров

11:01 Биіктен құлап бара жатқан баланы қағып алған оқушыға үш... 216 320 Просмотров

10:47 Қарағандыда тұрғын үй ауласынан шала туылған бала табылды... 216 364 Просмотров

10:25 Ұлттық музей басшылығына қатысты қылмыстық істі... 216 735 Просмотров

18:37 Адвокат Бурхан Жансейтов задержан в Алматы... 13 548 Просмотров

17:38 Объемы производства сахара будут увеличены в семь раз —... 12 587 Просмотров

17:13 Тарифы на комуслуги изменятся в Казахстане... 12 910 Просмотров

16:54 Министр Аймағамбетов балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз... 17 575 Просмотров

16:52 «Қолайлы мектеп». Ұлттық жоба арқылы 582 мектеп бой көтереді... 17 627 Просмотров

16:52 «Суперагенты»: серьезный человек Сека уже ждет вас на IVI... 25 821 Просмотров

16:48 Балабақшаларды лицензиялауды күшейтеміз - министр... 10 807 Просмотров

16:43 Смайылов президенттің үкімет жұмысына қатысты сынына пікір... 7 910 Просмотров

16:42 Хищение средств через платформу АrtSport расследует антикор... 7 573 Просмотров

16:39 Еліміздің басым бөлігінде аптап ыстық болады – ауа райы... 6 445 Просмотров

16:37 Про президентскую критику... 9 393 Просмотров

16:29 Министерство не запрещало показ мультфильма «Базз Лайтер» -... 17 684 Просмотров

16:15 Экология министрлігі киіктердің мекендеу ортасын зерттеуге... 6 425 Просмотров

15:48 Денсаулық сақтау министрлігі аборт жасатуға тыйым салу... 7 831 Просмотров

15:45 Елімізде коммуналдық қызмет тарифтері өзгереді... 6 624 Просмотров

15:41 Капремонт всех роддомов пообещала министр здравоохранения... 6 450 Просмотров

15:27 Благотворительный спортивный зал для детей открыли в... 6 297 Просмотров

15:00 Қазақстан шекарасы қандай жағдайда жабылады... 6 149 Просмотров

14:18 104 мың гектарға қант қызылшасы егілсе, ішкі нарықты 80... 6 494 Просмотров

13:41 Қаңтар оқиғасы кезінде қанша қару тәркіленді – ҰҚК есеп... 6 383 Просмотров

13:15 Алагузова - Нуртасу Адамбай: Богу не нужна твоя помощь... 17 867 Просмотров

13:14 Жауынгер бір жыл ішінде әскери техниканы ғана емес, қолына... 9 222 Просмотров

13:04 Тамызда өршиді: Денсаулық сақтау министрлігі коронавирус... 6 196 Просмотров

13:02 В отношении руководства ТОО «Казфосфат» начато досудебное... 6 443 Просмотров

12:59 Суицид в Казахстане: 96% случаев самоубийств совершаются... 6 829 Просмотров

12:51 Усовершенствовать военную организацию Казахстана поручил... 6 181 Просмотров

12:49 Закупать уголь заранее призывают казахстанцев... 6 131 Просмотров

12:45 Павлодарда кран жұмысшыны екінші қабаттан итеріп жіберді... 6 264 Просмотров

12:42 Президенттің сынынан кейін ұзаққа созылған жол жөндеу... 6 206 Просмотров

12:38 МӘМС шенеуніктердің жемсауытына айналған – Арман Бейсембаев... 6 436 Просмотров

12:32 Шоу-бизнес өкілдерінің ЛГБТ-ны насихаттайтын «Базз Лайтер»... 6 584 Просмотров





Опрос


«    Сентябрь 2026    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930